WIZYTY W BUNKRACH NA MAZURACH - CZYLI SKĄD TEN ŻELBET cz.1

6 kwi 2017
3 minut(y) czytania

Początków idei żelbetu można by się doszukiwać w starożytnej Grecji, gdzie niekiedy wzmacniano u dołu żelaznymi prętami kamienne belki pracujące na zginanie (np. w jednej ze świątyń w Agrigento na Sycylii ok. 470 p.n.e. i w sklepieniu Propylejów ateńskiego Akropolu w 432 p.n.e.). W XVIII w. wzmacniał żelaznymi prętami konstrukcje murowane z cegły J.G. Soufflot. Żelbet narodził się w połowie XIX wieku. Jego powstanie jest zagadkowe. Jedna z anegdot głosi, iż wynalazkowi towarzyszył przypadek. Pewnego razu, wersalskiemu ogrodnikowi, Josephowi Monnier, żelazny kosz wpadł do płynnej masy betonowej. Po wyciągnięciu betonowa powłoka stwardniała, a Monnier szybko przekonał się o zaletach nowego materiału. Niewiadomo, czy ta historia jest w 100% prawdziwa. Monnier przeprowadzał szereg badań i doświadczeń związanych z nowym materiałem. W 1867 r. opatentował technologię wyrobu żelbetowych koszy, w 1868 roku rur, w 1869 roku płyt, w 1873 roku arkad mostu łukowego, w 1877 roku belek i podkładów kolejowych, w latach 1880 - 1883 stropów. Nieco wcześniej w 1848 roku francuski wynalazca Joseph-Louis Lambot zbudował łódź z żelazo-betonu - pokazaną na Światowej Wystawie w Paryżu w 1855 roku. Lambot, w 1851 r. opatentował tworzywo składające się z zaprawy cementowej zbrojonej drucianą siatką.

W kolejnych latach metody zbrojenia betonu były niejednokrotnie udoskonalane.

Do upowszechnienia stosowania konstrukcji żelbetowych w budownictwie przyczynił się francuski kamieniarz i przedsiębiorca budowlany, budowniczy – samouk Francois Hennebique. W 1892 roku, w Anglii opatentował swój system wykonania żelbetowych płyt, belek i słupów wzajemnie powiązanych stalowym zbrojeniem, co dawało jednolity, szkieletowy układ konstrukcyjny.

Francois Hennebique zaproponował stosowanie żelbetowych belek teowych o przekroju kwadratowym oraz ścianek oporowych z płyt prefabrykowanych. Założył ogólnoświatową firmę, która oferowała kompleksowe usługi budowlane - projektowanie oraz wykonawstwo.

Kolejnym przełomowym krokiem było zastosowanie betonu sprężonego. Największe zasługi w tym obszarze miał francuski inżynier, innowator, projektant i wykonawca Eugene Freyssinet (1879–1962). W 1928 r. jako pierwszy opracował metodę wykonywania prefabrykowanych, wstępnie sprężanych elementów, polegającą na naciąganiu odpowiednio zakotwionych strun stalowych pełniących rolę zbrojenia i dopiero potem zalewaniu ich betonem.

Kilka dat z historii żelbetu

1848 r. – Joseph-Luis Lambot połączył beton ze zbrojeniem i zbudował z tego materiału barkę, którą siedem lat później zademonstrował w Paryżu.
1867 r. – Joseph Monier po udanym eksperymencie z doniczką opatentował żelbet.
1879 r. – żelbet został zastosowany w projekcie domu w Belgii.
1892 r. – Francois Hennebique wyjaśnił naukowo, dlaczego beton połączony ze stalą zapewnia wyższą wytrzymałość.
1894 r. – wybudowany został pierwszy most żelbetowy w Viggen w Szwajcarii i najstarszy most żelbetowy w północnej Polsce na Kanale Elbląskim.
1920 r. – Eugène Freyssinet jako pierwszy zastosował elementy sprężone. Beton sprzężony ma wysoką wytrzymałość bez stosowania dużej ilości ciężkiego zbrojenia.

Teraz można przejść do zasadniczej części artykułu - bunkrów.

Zacznijmy od definicji: wyraz bunkier występuje w języku niemieckim (Bunker) i w angielskim (bunker). Źródłowym językiem jest jednak język szkocki (bunkar 'nasyp'), z którego to słowo przeszło do angielskiego (tam wytworzyło się w nim znaczenie 'ziemianka, schron podziemny'), stamtąd zaś do niemieckiego. My zapożyczyliśmy je zapewne od Niemców, choć nie wiem, kiedy. Są to wyrazy bliskoznaczne w zakresie znaczenia a) rzeczownika schron i znaczenia rzeczownika bunkier.

SCHRON a) zakryty obiekt fortyfikacyjny przeznaczony do ostrzeliwania wroga, kierowania walką, ochrony wojska i sprzętu b) budowla specjalna lub pomieszczenie, przystosowane do ochrony ludności cywilnej przed skutkami akcji nieprzyjaciela w czasie wojny

BUNKIER 1. wojsk. schron bojowy Widoczna różnica - schron dla cywilów (znaczenie b)) nie jest bunkrem.

Znaczenie słowa przedstawił prof. dr hab. Mirosław Skarżyński.

Bunkier/schron - Są to zakryte obiekty fortyfikacyjne przeznaczone do prowadzenia ognia, obserwacji, kierowania walką, ochrony żołnierzy oraz bojowego sprzętu technicznego przed oddziaływaniem środków rażenia przeciwnika. Budowane zazwyczaj z żelbetu, a w razie konieczności także z innych dostępnych materiałów takich jak cegły, ziemia, kamienie.

Rodzaje:

w zależności od przeznaczenia:
bojowe (np. dla karabinów maszynowych),
obserwacyjne (umożliwiające prowadzenie obserwacji przeciwnika i pola walki):
naziemny punkt obserwacyjny (NPO),
wieżowy punkt obserwacyjny (WPO),
ukrycia żołnierzy,
na stanowiskach (w punktach) dowodzenia (przystosowane do pracy oficerów sztabu),
medyczne,
amunicyjne,
inne,
w zależności od wytrzymałości:
ciężkie,
lekkie.